Feyenoord-Ajax. We gaan nog niet naar huis...
Om elf uur 's ochtends staan we stil in de buurt van Rotterdam Alexander. Volgens de machinist wegens een "stremming" bij het Centraal Station, maar via talloze mobieltjes klinken andere berichten: trein één is een paar honderd meter voor De Kuip tot stilstand gekomen, en er zijn rellen tussen de Ajaxsupporters en het massaal toegestroomde thuispubliek.
In onze trein blijft het rustig. De ongeveer achthonderd supporters gaan door met praten, kranten lezen en ontbijten, zoals ze sinds het vertrek uit Amsterdam hebben gedaan. Er staat een lange rij voor de wc, maar ik ben lekker al geweest en blader door de zaterdagkrant.
Tegen half twaalf neemt de onrust toe. In de dubbeldekker kunnen weinig raampjes open, en door de brandende zon loopt de temperatuur in de trein snel op. Volgens sommige geruchten wordt onze trein teruggestuurd naar Amsterdam, maar de stewards en de meegereisde politie weten van niets. We staan nog altijd stil en er het begint benauwd te worden.
Een half uur later komt de trein langzaam in beweging. We rijden niet naar De Kuip, maar richting Amsterdam. De meeste supporters reageren gelaten of verontwaardigd, maar bij een enkeling slaan de stoppen door. Een aantal banken wordt kort en klein geslagen en een aantal ruiten ingeschopt. In een weiland tussen Capelle en Nieuwerkerk aan de IJssel komt de trein tot stilstand. De deuren gaan open, en supporters, politie en stewards verlaten de trein.
Op de spoorbaan is de sfeer gemoedelijk. de zon schijnt, en supporters maken grappen met de mobiele eenheid, die inmiddels is gearriveerd. Sommigen proberen iets op te vangen van de amateurwedstrijd die op het sportvelden langs het spoor gespeeld wordt, anderen luisteren naar het wedstrijdverslag op de radio. Er is - zonder Ajaxsupporters - afgetrapt. Ajax is beter, maar het staat nog 0-0.
Voorbijgangers die het tafereel van enige afstand verbaasd gadeslaan, kunnen het wedstrijdverloop moeiteloos volgen. Bij de 1-0 van Kalou klinkt luid gevloek, even later wordt gejuicht en gesprongen als De Jong gelijk maakt.
Diep in de tweede helft zet de stoet zich ineens in beweging. De politie gebiedt ons over de rails naar het stationnetje van Nieuwerkerk aan de IJssel te lopen. We worden door tientallen nieuwsgierigen bekeken, gefotografeerd en gefilmd vanaf de balkons van de hoge flats langs het spoor. Die zijn ook getuige van de woede over de 2-1, en de vreugde over de tweede gelijkmaker, vlak voor het einde van de wedstrijd. Als Hedwiges Maduro Ajax diep in blessuretijd naar een - naar verluidt verdiende - 2-3 overwinning schiet, springen supporters elkaar juichend in de armen.
De vreugde is van korte duur. Bij het station van Nieuwerkerk verwachten we bussen die ons naar Amsterdam zouden terugbrengen, maar als we om een uur of twee arriveren, blijkt daarvan geen sprake. Urenlang staan we, zonder eten, drinken of informatie, in de zon op het spoor. Links en rechts van de rails staan buurtbewoners geboeid toe te kijken. De wedstrijd is afgelopen, en inmiddels beginnen kleine groepjes Feyenoordsupporters te arriveren. Ze worden door de ME op afstand gehouden, en veel verder dan wat geschreeuw over en weer komt het niet.
Niemand heeft meer eten of drinken. Enkele supporters vallen flauw en worden zo goed en zo kwaad als het kan door de stewards uit de menigte gehaald. Na uren wachten worden zes flessen mineraalwater gebracht. Er wordt net niet om gevochten, maar het tafereel wekt associaties met Soedan. Zes flessen water voor een paar honderd supporters. Een ME'er zegt, met nauwelijks verholen moedeloosheid, dat de politie ook geen informatie heeft. "Ze hebben tegen ons gezegd: 'Er staan voetbalsupporters op het spoor. Ga er naartoe.' Dat is alles."
Om vijf uur dreigt de vlam in pan te slaan. Al uren staan we op het spoor, zonder uitzicht op een oplossing. Enkele supporters rapen stenen van het spoor en gooien ze naar de politie. De ME reageert met een korte charge en de rust is hersteld. De meeste supporters zijn te uitgeput voor rellen, al zouden ze het willen.
Even later arriveren eindelijk enkele stadsbussen. De menigte, van een paar honderd supporters, wordt in groepjes van vijf of tien door de haag van ME op het perron gelaten. Over een dun trapje zonder leuning klimmen ze omhoog. Dat in het gedrang geen gewonden vallen, mag een wonder heten.
Tegen zessen worden de eerste supporters afgevoerd, maar het spoor staat nog altijd vol. Er zijn niet genoeg bussen beschikbaar, dus moet een groot deel van de supporters wachten tot die van de eerste ritten zijn teruggekeerd uit Amsterdam. Het is half tien als de laatste bussen Nieuwerkerk aan de IJssel verlaten. Bij het instappen neemt een politieagent alle seizoenkaarten in beslag. Het is niet duidelijk waarom, en of en wanneer we ze terugkrijgen. Ik ben om kwart voor elf thuis, net op tijd om Studio Voetbal te zien.
Van de 800 supporters in mijn trein hebben zeker 750 zich voorbeeldig gedragen. Of, zoals een oud Russisch spreekwoord luidt: "Eén druppel teer kan een vat vol honing verpesten."
Update Een rapport van het auditteam voetbalvandalisme onder leiding van Margo Vliegenthart oordeelde in juli tamelijk vernietigend over het optreden van de politie en de autoriteiten. "De beslissing om twee treinen met supporters van Ajax terug te sturen naar Amsterdam is overhaast genomen op basis van inadequate informatie", "het Auditteam stelt vast dat er snel is gehandeld zonder nadere overwegingen dan wel een check op de informatie", "Toen de eerste trein direct na het station Rotterdam Zuid tot stilstand kwam, [bestond] het vermoeden dat het gedrag van de Ajax-supporters hiervan de oorzaak was. Dit was niet juist. (...) Er moest een wissel worden omgezet om de trein in zijn geheel langs een perron te laten aankomen." . Persbericht, volledig rapport (PDF, 1278 Kb).
